جراحی دندان عقل نهفته (Wisdom Tooth Surgery) یکی از روش‌های درمانی است که در برخی موارد برای درمان مشکلات دندان عقل انجام می‌شود. دندان عقل، آخرین دندان در هر سمت دهان است که در بسیاری از افراد با مشکلاتی همچون اختلال در رشد،  جا به جایی و یا نهفتگی همراه هستند.

اگر دندان عقل شما به شکل صحیح در دهان جا نگرفته و به دلیل نهفتگی در فک،باعث درد، التهاب و عفونت شده است، پزشک شما ممکن است شما را به جراحی دندان عقل نهفته ارجاع دهد. در این روش، دندان عقل تحت بی حسی موضعی مورد جراحی قرار میگیرد.

بعضی از موارد جراحی دندان عقل نهفته شامل پیشگیری از بروز عفونت، درد و سایر مشکلات پزشکی است، اما همچنین ممکن است برای اصلاح دندان‌های پوسیده و یا ترمیم شده نیز لازم باشد. قبل از اقدام به جراحی دندان عقل نهفته، بهتر است با جرح فک درباره مزایا، معایب و روش‌های درمان مختلف مشورت کنید.

دندان عقل نهفته چیست؟

دندان عقل یا دندان‌های سوم، دندان‌های آخرین دندان در فک  هر انسان هستند و به طور طبیعی در دهان بیرون نمی‌آیند، بلکه در بیشتر موارد درون بافت‌های لثه و استخوان فک نهفته هستند. دندان عقل نهفته یا impacted wisdom tooth به معنی دندان عقلی است که به دلیل موانعی مانند کمبود فضا در قوس دندانی  یا زاویه ی بد رویش ممکن است در لثه، استخوان فک یا دندان‌های دیگر گیر کرده و به طور کامل به سطح دهان نیامده باشد.

این شرایط ممکن است باعث درد، التهاب لثه و بافت‌های نرم دهان، ایجاد کیست در اطراف دندان، فشار بر دندان‌های مجاور و حتی بروز عفونت در فک شود. برای رفع این مشکلات، در اغلب موارد پزشکان پیشنهاد می‌دهند که دندان عقل نهفته برداشته شود.

زمان جراحی دندان عقل

دندان عقل نهفته معمولاً باید جراحی شود زمانی که به علت موانعی مانند کمبود فضا در قوس دندانی  , پوسیدگی یا جهت نامناسب، بر روی دندان‌ها یا بافت‌های نرم دهان فشار وارد کرده و منجر به علائم و عوارضی شده است.

در اینجا تعدادی از علائم و نشانه‌هایی که نشان دهنده نیاز به جراحی دندان عقل نهفته می‌باشد را بررسی می‌کنیم:

• درد در ناحیه دندان عقل نهفته و یا انتهای فک
• التهاب و خارش در لثه اطراف دندان عقل نهفته
• درد و سختی در باز کردن دهان
• خونریزی در محل دندان عقل نهفته
• پوسیدگی در دندان‌های مجاور
• تغییر در موقعیت دندان‌های مجاور

با توجه به شدت علائم و عوارض، پزشک شما ممکن است برای رفع مشکلات احتمالی جراحی دندان عقل نهفته را توصیه کند. قبل از هرگونه تصمیم گیری، بهتر است با پزشک خود درباره مزایا و معایب جراحی دندان عقل نهفته مشورت کنید.

مراقبت های بعد از جراحی دندان عقل نهفته، درد دندان عقل نهفته

بعد از جراحی دندان عقل نهفته، باید مراقبت‌های دقیقی انجام شود تا بازگشت به حالت عادی و پیشگیری از عفونت و درد زیاد امکان پذیر باشد.

 در زیر تعدادی از مراقبت‌های بعد از جراحی دندان عقل نهفته ذکر شده است:

• استفاده از یخ: پس از جراحی دندان عقل نهفته، باید یخ روی ناحیه جراحی قرار داده شود تا تورم و درد را کاهش دهد. این روش باید در روز جراحی و تا 48 ساعت بعد از آن ادامه داده شود.
• استفاده از مسکن‌ها: پزشک می‌تواند برای شما داروی مسکنی تجویز کند تا درد را کاهش دهید. برای رفع التهاب هم ممکن است داروی ضد التهابی به شما تجویز شود.
• رژیم غذایی: پس از جراحی دندان عقل نهفته، باید به مدت چند روز از مواد نرم و خنک مثل پوره، بستنی سوپ ، ماست و  استفاده کنید و از خوردن مواد سفت و چسبنده اجتناب کنید.
• رعایت بهداشت دهان: باید به خوبی دندان‌های دیگرتان را مسواک بزنید و از مصرف سیگار پرهیز کنید.
• حرکت دادن دهان: یک هفته پس از جراحی در صورت محدودیت در باز کردن دهان باید به تدریج دهان را باز و بسته کنید تا از ایجاد مشکلات در مفصل فک جلوگیری کنید.
• مراجعات بعدی: پس از جراحی دندان عقل نهفته اوسط جراح فک و صورت متبحر و باتجربه شما نیازی به مراجعه ی بعدی ندارید و از آنجایی که ما از بخیه های جذبی جهت جراحی استفاده میکنیم نیازی به کشیدن بخیه نمیباشد.
• استراحت و مراقبت از خود: بعد از جراحی دندان عقل نهفته، شما نیازبه استراحت خاصی ندارید و نهایتا یک روز بعد از جراحی به روال عادی زندگی باز میگردیددارید تا به خود استراحت کافی بدهید.. همچنین، حتماً باید به دستورالعمل‌های جراح فک خود عمل کنید.
• مصرف داروهای تجویز شده: جراح فک شما ممکن است برای کاهش درد و التهاب، دارو تجویز کند. برای بهبودی سریع‌تر، باید داروهای تجویز شده را به دقت مصرف کنید.
• استفاده از کمپرس سرد و گرم: استفاده از کمپرس گرم برای کاهش درد و التهاب می‌تواند مفید باشد. شما می‌توانید از کمپرس های آماده که در مطب موجود است و بعد از جراحی تقدیم شما میشود استفاده نمایید
• مراقبت از بهداشت دهان: بعد از جراحی، باید مراقبت کنید که محل جراحی تمیز باشد. برای این منظور، می‌توانید از سرم نمکی برای شستشوی دهان استفاده کنید  و همچنین استفاده از دهانشویه ی کلرهگزیدین به مدت یک هفته الزامی میباشد.استفاده ی بیشتر از یک هفته از دهانشویه کلرهگزیدین باعث تغییر رنگ دندان ها میشود. دقت فرمایید دهانشویه ی کلرهگزیدین متفاوت از دهانشویه های معمول فلوراید دار میباشد و دهانشویه های معمول نمیتواند جایگزین آن شود. مسواک از فردای روز جراحی بلامانع است ولی باید توجه داشته باشید که مسواک را به محل جراحی نزدیک نکنید و فقط سایر قسمتها را مسواک بزنید. مسواک زدن به محل جراحی باعث باز شدن بخیه و یا زخم میشود.
• تغذیه صحیح: برای بهبودی سریع‌تر، باید تغذیه سالمی داشته باشید. مصرف غذاهای نرم و آبدار می‌تواند برای شما مفید باشد.

در صورتی که درد دندان عقل نهفته شما پس از چند روز بهبود نیافت و یا همراه با علائم دیگری مانند تب و تورم مزمن باشد، بهتر است به جراح فک خود مراجعه کنید.

علائم وجود دندان عقل نهفته

علائم وجود دندان عقل نهفته ممکن است در برخی افراد وجود نداشته باشد، اما در برخی دیگر ممکن است شامل علائم زیر باشد:

• درد: درد شدید یا ناراحتی در ناحیه دندان عقل ممکن است نشانه وجود دندان عقل نهفته باشد. در بعضی موارد، درد ممکن است به گوش، فک یا گلوی شما هم انتقال پیدا کند.
• تورم و التهاب: وجود دندان عقل نهفته می‌تواند باعث تورم و التهاب در ناحیه فک شود.
• خونریزی: در بعضی موارد، جراحی برای برداشتن دندان عقل نهفته باعث خونریزی ممکن است باشد.
• در هر صورت بهترین راه جهت تشخیص دندان عقل نهفته انجام رادیگرافی پانورامیک یا به اصطلاح علمی OPG  میباشد

اگر شما هر یک از این علائم را تجربه می‌کنید، بهتر است به دندانپزشک خود مراجعه کنید تا تشخیص دقیق تری برای وضعیت خود بگیرید.

عوارض جراحی دندان عقل نهفته

عوارض جراحی دندان عقل نهفته ممکن است عبارت باشند از:

• التهاب و تورم: پس از جراحی دندان عقل نهفته، ممکن است در ناحیه جراحی التهاب و تورم ایجاد شود که معمولاً در طی چند روز بهبود می‌یابد.
• درد: درد ممکن است پس از جراحی دندان عقل نهفته به دنبال آن باشد، اما معمولاً با مصرف داروهای تسکین درد و به دنبال رعایت دستورالعمل های پس از جراحی کاهش می‌یابد.
• خونریزی: احتمال خونریزی تقریبا نزدیک به صفر است(البته در صورتی که نزد فرد متبحر انجام دهید) ولی وجود خون آبه در دهان تا بیست و چهار ساعت طبیعی است. در صورت وجود خونابه در دهان مطلقا اقدام به تف کردن نکنید,چون باعث فشار به لخته و تشدید مشکل میشود و حتما آب دهان خود را قورت دهید.
• عفونت: احتمال عفونت بسیار کم است ولی مثل هر جراحی دیگری وجود دارد. معمولا اگر عفونت در روز سوم یا چهارم بعد از جراحی رخ میدهد و از علایم آن قرمزی ناحیه , تشدید درد, تب , و بوی بد در دهان میباشد