در این بخش قسط داریم تجهیزات برق ساختمان که جهت برق کشی ساختمان مورد استفاده قرار گرفته را شرح دهیم. همچنین برآورد هزینه سیم کشی برق ساختمان را برای سازندگان بطور خلاصه شرح نمائیم. لازم به ذکر است که در بخش تاسیسات برقی سازه، شاهد طیف گسترده از کالای برقی نیز می باشیم.

کالای مورد نیاز سیم کشی ساختمان:

• تابلو و تجهیزات تابلو
• انواع لوله برق و اتصالات
• سیم و کابل
• جعبه تقسیم و تابلو فیوز مینیاتوری
• قوطی کلید و پریز
• کلید و پریز
• سیستم روشنایی
• آیفون تصویری
• جک درب پارکینگ
• سنسور چشمی، حرارتی، دودی
• آنتن مرکزی
• تجهیزات اطفاء حریق و امنیتی
• سیستم ارتینگ
• سیستم آسانسور

با توجه به گستردگی و پیچیدگی اقلام در برق کشی ساختمان، اغلب سازندگان اطلاعات کافی برای تهیه و اجرای آنرا در دست ندارند. شناخت از کیفیت و اصالت کالاها، منابع فروش عمده ملزومات الکتریکی ساختمانی و صنعتی امری مهم برای ساختمان سازان و پیمانکاران می باشد. 

در ادامه به تفکیک تجهیزات برق ساختمان، بهترین منابع خرید عمده، محاسبه قیمت و سایر موارد می پردازیم.

مراحل برق کشی ساختمان

مراحل اجرای سیم کشی برق ساختمان و تجهیزات برقی مورد استفاده در آن:

• مرحله ترسیم نقشه سیستم برق سازه با در نظر گرفتن قوانین اداره برق و شرکت توانیر؛
• مرحله طراحی تابلو برق اصلی جهت ورود برق شهری به سیستم برق سازه؛
• مرحله اجرای زیر ساخت و شبکه سازی برای توزیع و نصب تجهیزات برق؛
• مرحله تنظیم قطعات درون تابلو برق با توجه به نقشه و نیاز مصرفی سازه؛
• مرحله سیم کشی برق ساختمان از طریق لوله برق و کانالهای تعبیه شده؛
• مرحله تقسیم و اتصال سیم و کابل ها به تابلو برق و نقطه پایانی؛
• مرحله نصب سیم و کابلها به تجهیزات درون جعبه فیوز مینیاتوری؛
• مرحله اتصال سیم و کابل به کلید و پریزها و سیستم روشنایی؛
• مرحله راه اندازی سیستم ارتینگ جهت اتصال به شبکه برق سازه و سیستم آسانسور؛
• مرحله نصب سیستم اطفاء حریق؛
• مرحله نصب سیستم آنتن مرکزی و شبکه،
• مرحله نصب سیستم امنیتی و مخابراتی؛
• مرحله نصب آیفون تصویری و جک درب سازه؛
• تنظیمات سیستم گرمایشی و سرمایشی؛

تمامی مراحل فوق با در نظر گرفتن قوانین اداره برق و نیاز مصرفی سازه از طریق نقشه توسط مهندسین برق پیداه می شود. حال دقت کنید که مراحل در برق کشی ساختمان بسیار گسترده بوده و چه تعداد کالای برقی جهت اجراء نیاز است. حال با توجه به مراحل ذکر شده تجهیزات و اقلام مورد نیاز را شرح می دهیم.

پس از ترسیم نقشه، تجهیزات برق ساختمان را بصورت تفکیکی با توجه به مراحل فوق ذکر می نمائیم!

نصب تابلو برق و تجهیزات درون آن

همانطور که اشاره نمودیم نصب تابلو به همراه تجهیزات برق درون آن، اولین گام در ایجاد تاسیسات ساختمان می باشد. تابلو برق اصلی در قسمت ورودی سازه بصورت توکار تعبیه گشته، و باید امکان ضد آب بودن در آن فراهم باشد. ابتدا مامور برق جواز ورود برق (تک فاز یا سه فاز) با توجه به نوع سازه را صادر می کند.

بعد از تائید مامور اداره برق، کونتورهای مورد تائید این اداره با توجه به تعداد واحد نصب می گردد. سپس سایر قطعات جهت ایجاد ایمنی، ارسال یکسان جریان به سیستم سازه تعبیه می شود. استفاده از قطعات درونی تابلو با کیفیت بالا بسیار مهم بوده، زیرا تابلو برق را تحت عنوان قلب تاسیسات برق ساختمان می شناسند.

بخش نصب تابلو برق و تجهیزات درونی آن در برق کشی ساختمان و تهیه سیم و کابل، بیشترین هزینه را در برقکشی به خود اختصاص داده اند.

تجهیزات مورد استفاده در تابلو برق

1. کلید فیوز مینیاتوری تک فاز و سه فاز
2. کنتاکتور
3. رله کنترل فاز، تایمینگ و PLC
4. کنتور اداره برق
5. کلید دیمر
6. استابلایز
7. محافظ جان
8. بیمتال
9. PLC
10. محافظ حرارتی
11. کلید هوایی
12. ترانس اندازه گیری جریان و ولتاژ
13. چراغ سیگنال و هشدار
14. کلید اتوماتیک
15. اینورتر برای تبدیل DC به AC و برعکس
16. انواع سنسور متصل به PLC
17. کابلشو مسی، آلومینیومی و بیمتال
18. شینه و شمش ارت
19. ریل مینیاتوری
20. انواع ترمینال پلاستیکی و سرامیکی
21. انواع سرسیم و نگهدارنده کابل و کانکتور

نصب و اجرای زیر ساخت برق کشی ساختمان

مرحله دوم برق کشی ساختمان، تعبیه زیر ساخت و کانال کشی برای عبور سیم و کابل، نصب جعبه تقسیم، تابلو فیوز مینیاتوری و قوطی کلید و پریز می باشد. اصلی ترین محصولی که این مهم را محقق ساخته، انواع لوله خم سرد و گرم برق و اتصالات آن نیز می باشد. در واقع نصب لوله برق یکی از سخت ترین مراحل می باشد.

نصب لوله پلیکا برق بسته به نوع سازه، تاسیسات و نقشه آن متغییر است. بطور مثال در سازه صنعتی، پارکینگها، موتورخانه و محفظه آسانسور، لوله کشی بطور روکار صورت می پذیرد. و بیشترین مصرف در این مناطق را لوله برق گالوانیزه یا فولادی سرد و گرم شامل می شود. که اتصالات این نوع لوله از جنس خودش است.

نصب و اجرای لوله و اتصالات در برق کشی ساختمان، از تابلو برق اصلی شروع شده و بصورت انشعابی به کلیه نقاط همچون کلید و پریزها، تابلو فیوز مینیاتوری، سیستم روشنایی، بخش ارتینگ و.. منتهی می گردد. همچنین نصب لوله و اتصالات به دو روش توکار و روکار بوده، و تغییر مسیرها از طرق زانویی صورت می پذیرد.

انواع لوله برق

انواع لوله برق با توجه به جنس، نوع انعطاف، متراژ، وزن و سایز تقسیم بندی می گردد. این موارد معمولا در رابطه با اتصالات لوله نیز صدق می نماید. جنس لوله های مورد استفاده در سیم کشی ساختمان شامل: پی وی سی PVC (پلی کلراید سدیم)، فلزی (گالوانیزه سرد و گرم)، پلاستیکی (گرانولی) و پلی اتیلن نیز می باشد.

لوله های برق مورد استفاده در سیم کشی ساختمان تنوع زیادی دارند که شامل:

• لوله پی وی سی PVC نسوز؛
• لوله فلزی گالوانیزه؛
• لوله پلی آمید؛
• لوله پلی اتیلن؛
• لوله خرطومی؛

لوله پی وی سی PVC نسوز

لوله پلیکا برقی نسوز بصورت شاخه 6 متری بوده، و هر 20 شاخه با یکدیگر در یک بسته فروخته می شود. لوله پی وی سی دارای خاصیت نسوز و مقاوم در برابر آتش است، از اینرو مورد تائید اداره برق و ناظرین می باشد. در واقع استفاده از آن در ساختمان الزامیست.

لوله PVC نسوز را در دو نوع لوله خم سرد و لوله خم گرم تقسیم می نمایند. کاربرد این دو محصول یکسان بوده و تنها نوع استفاده و نصب متفاوتی دارند.

لوله گالوانیزه فلزی

لوله برق گالوانیزه یا فلزی مناسب برای نصب روکار نیز می باشد. این نوع لوله در برق کشی ساختمان کمتر استفاده می شود. همچنین اتصالات این محصول نیز مختص خود بوده و از جنس فلزی نیز می باشد. لوله گالوانیزه فولادی در دو نوع آبکاری سرد و گرم تولید شده است. که با توجه به آب و هوای محیط اتخاب می گردد.

لوله پلی آمید و پلی اتیلن

لوله پلی آمید و پلی اتیلن از مواد پلاستیکی و گرانول تولید می شود. استفاده از این نوع لوله در سیم کشی ساختمان بسیار مرسوم بود. اما به دلیل جنس پلاستیکی که باعث عدم ایمنی و اشتعال پذیری شده، استفاده و نصب آن از طرف ناظرین ممنوع می باشد. ویژگی اصلی این نوع لوله قیمت پایین آن است.

لوله خرطومی

لوله خرطومی خود دارای انواع مختلفی بوده که هرکدام کاربرد مخصوص خود را دارد.انواع خرطومی برق کشی ساختمان شامل: خرطومی نسوز، خرطومی طرح نسوز، خرطومی معمولی، خرطومی فلکسی (فلکسیبل) یا فلزی می باشد. استفاده از خرطومی نسوز تنها در سقف و دیوار کاذب جایز است.

سایر تجهیزات جهت ایجاد زیر ساخت در سیم کشی ساختمان:

از دیگر تجهیزات که زیر ساخت تاسیسات برق ساختمان  را فراهم ساخته؛ می توان به انواع قوطی کلید و پریز، تابلو فیوز مینیاتوری، فریم هالوژن، انواع زانو و بوشن و جعبه تقسیم اشاره نمود. این موارد قالبا بطور توکار و درون گچ تعبیه می گردند.

نصب و تنظیم قطعات تابلو برق

حال که تابلو برق طراحی شد ، زیر ساخت و شریان انتقال سیم و کابل ایجاد شد؛ قبل از سیم کشی ساختمان تجهیزات درون تابلو اصلی را انتخاب می کنیم. همچنین تنظیم این اقلام با توجه به میزان و نوع مصرف، توسط مهندسین برق و نقشه طراحی شده صورت می پذیرد. این بخش به مراتب حساس و پیچیده است.

اصلی ترین قطعات که در درون تابلو برق نصب می گردند؛ کلید فیوز مینیاتوری، کلید تایمر، کنتاکتور، انواع رله، محافظ جان، بیمتال، چراغ سیگنال، انواع ترانس و محافظ حرارتی می باشد. بطور مثال اگر برق مصرفی سازه بالا بوده و ورودی ما سه فاز است، از استابلایز و تثبیت کننده جریان حتما استفاده می کنیم.

تجهیزات مورد استفاده در تابلو که قطعی است: کابلشو مسی، بی متال، شینه، ریل مینیاتوری و ترمینال نیز می باشد.

اجرای سیم کشی برق ساختمان

پس از گذراندن مراحل فوق، حال وقت آن رسیده تا سیمو کابل را از درون لوله ها عبور دهیم و مبدا به مقصد را متصل نمائیم. سایز لوله در بخش های مختلف با توجه به سایز و تعداد سیم و کابل ورودی مشخص می گردد. در خروجی و ورودی تابلو برق از کابلهای خشک و افشان فشار قوی استفاده می نمائیم.

از اینرو سایز لوله و اتصالات در این مرحله به تناسب بالاتر است. بطور معمول سایز ورودی و سایز لوله محفظه آسانسور را 21 (32،3) انتخاب می نماینم.زیرا این نقاط دارای سیم و کابل سایز بالا در تعداد بالا می باشد. سپس در میان طبقات که شاهد کاهش تعداد سیم و کابل هستیم، از لوله با سایز 16 (25) و 13.5 (20) استفاده می کنیم.

کابل های افشان معمولا در بخش ورودی و خروجی تابلو برق، میان طبقات، آسانسور، موتور خانه و بخش تاسیسات مورد استفاده قرار می گیرند. از سیم ها در طبقات، واحدها و نقاط نهایی کم مصرف استفاده می شود. بطور مثال برای خروجی روشنایی از سیم 1.5 و خروجی کلید و پریز سیم 2.5 استفاده می کنیم.

همچنین سیم ها با سایز 4 و 6 جهت ورودی واحد و اتصال به فیوزهای واحد استفاده می شود. در داخل تابلو برق نیز از سیم های سایز بالا چون 6،10،16، 25،35، 50، 70، 95، 120، 185 و… استفاده می نمائیم. موارد ذکر شده تنها مربوط به سیم و کابل خشک و افشان نیز می باشد.

سیم و کابلهای مورد استفاده در برق کشی ساختمان خود دارای انواع مختلفی نیز می باشد. این تنوع را می توان با توجه به نوع سیستم در تاسیسات ساختمان دسته بندی نمود. سیستم برق رسانی از سیم و کابل مسی افشان استفاده می شود. بخش امنیتی و تصویری از کابلهای RG59،RG45،CAT6 UTP،CAT 5 و.. استفاده می شود.

در بخش مخابرات و آیفون تصویری از سیم و کابل های زوجی استفاده می کنیم. این سیم و کابلها شامل دو زوج 04،06 چهار زوج 04،06 و شش زوج نیز می باشد. در برخی موارد از کابلهای فیبر نوری و چند رشته ای با توجه به نیاز سازه استفاده می شود. برای سیستم اطفاء حریق از سیم هایی با قابلیت نسوز استفاده می نمائیم.

نصب سیستم ارتینگ برق کشی ساختمان

نصب سیستم ارتینگ در هر سازه الزمامی می باشد. وظیفه این سیستم دفع الکتریسته ساکن و مخرب به زمین است. معمولا تجهیزات ارتینگ را در چاهی که زیر محفظه آسانسور بوده قرار می دهند. تجهیزات و نوع نصب ارتینگ بسته به نوع سازه و دستگاه های برقی مورد استفاده در سازه متفاوت است.

اقلام و تجهیزات سیم کشی برق ساختمان در بخش ارتینگ شامل موارد همچون: صفحه مسی، میله ارت، ساعقه گیر، کابل بدون روکش خشک، کلمپ پیچی و چشمی، کانتکتور، خاک بنتونید و… می باشد.

بخش اطفاء حریق،انتن مرکزی، ایمنی، شبکه

با فرض اینکه زیر ساخت و سیم کشی مربوط به بخش اطفاء حریق، آنتن مرکزی، ایمنی و شبکه صورت گرفته است. برقکار آماده نصب تجهیزات در این مواردا می شود. هر کدام از این بخش ها تجهیزات و تخصص مربوط به خود را می طلبد. 

برق کشی ساختمان موارد فوق را در بر می گیرد. سیستم اطفاء حریق دارای تجهیزاتی چون سنسور حرارتی، سنسور دود، شیر پخش آب، تابلو فرمان نیز می باشد. سیستم آنتن مرکزی که از کابل آنتن سیم مفتولی روکشدار استفاده شده، تجهیزاتی همچون انتن یا دیش مرکزی، رسیور، پریز و سوکت خروجی آنت تشکیل می شود.